อักษรตัวแปร: ความล้มเหลวทางวัฒนธรรมหรือความสมบูรณ์

――อนาคตของวัฒนธรรมตัวอักษรที่อนุญาตให้เกิด “ความสั่นไหว”

บทนำ: อักษรตัวแปรเป็น ‘สิ่งไม่สะดวก’ หรือไม่

บางครั้งคำเดียวกันแต่ตัวอักษรต่างกัน
เช่น “國” กับ “国”, “藝” กับ “芸”, “體” กับ “体”
อักษรตัวแปรเหล่านี้มักถูกมองว่าเป็นสาเหตุของความสับสน ความไม่มีประสิทธิภาพ และควรถูกทำให้เป็นมาตรฐาน

แต่จริงๆ แล้ว อักษรตัวแปรเป็น “ความล้มเหลว” ของวัฒนธรรมตัวอักษรจริงหรือ?
หรือเป็นหลักฐานของความสมบูรณ์ที่เกิดจากระยะเวลายาวนาน?

บทความนี้จะสำรวจความหมายของอักษรตัวแปร ผ่านประวัติศาสตร์ของการเขียน ตัวอักษร และหนังสือ

อักษรตัวแปรคืออะไร ── ความหมายเดียว แต่รูปต่างกัน

อักษรตัวแปรคืออักษรที่มีความหมายและการใช้เหมือนกัน แต่รูปร่างต่างกัน
การเกิดขึ้นมีหลายปัจจัย:

• การเปลี่ยนแปลงรูปร่างตัวอักษรตามยุคสมัย
• การย่อหรือขยายจากการเขียนหรือคัดลอกด้วยมือ
• ความแตกต่างตามภูมิภาคหรือสำนัก
• การแบ่งแยกระหว่างตัวอักษรทางราชการและส่วนบุคคล

สำคัญคือ อักษรตัวแปรไม่ได้เกิดจาก “ความผิดพลาด” แต่เกิดขึ้นตามธรรมชาติจากการเขียนซ้ำๆ ของมนุษย์

วัฒนธรรมตัวอักษรจีนเกิดจาก ‘ความสั่นไหว’

อักษรจีนเดิมไม่ได้ออกแบบให้มี “หนึ่งตัวอักษร หนึ่งรูปแบบ ตรงกันทุกประการ”
ไม่ว่าจะเป็นจารึกบนหิน ไม้ไผ่ คัมภีร์คัดลอกด้วยมือ จดหมาย หรือแบบฟอร์มตัวอย่าง (法帖) การเขียนจะเปลี่ยนตามสื่อ

• เขียนด้วยพู่กันจะเกิดการย่อ
• แกะสลักบนหินจะมีมุมเหลี่ยม

“ความสั่นไหว” นี้เป็นปกติในวัฒนธรรมมานาน
อักษรตัวแปรไม่ใช่สัญลักษณ์ของความสับสนก่อนการรวมมาตรฐาน แต่สะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของยุคสมัยที่ไม่จำเป็นต้องรวมให้เหมือนกัน

ทำไมภาษาญี่ปุ่นถึงยอมรับอักษรตัวแปร

ภาษาญี่ปุ่นเป็นระบบตัวอักษรหลายชั้นที่หายากในโลก

• คันจิ
• ฮิรางานะ
• คาตาคานะ

โครงสร้างนี้สะท้อนแนวคิด “ไม่ต้องกำหนดให้เป็นหนึ่ง ใช้ตามหน้าที่”
อักษรตัวแปรก็เช่นกัน

• ตัวอักษรง่ายสำหรับเอกสารราชการ
• ตัวเก่าและอักษรตัวแปรในงานศิลปะและการเขียน

การร่วมอยู่เช่นนี้ไม่ใช่ความล้มเหลว แต่เป็นผลจากความสามารถในการใช้งานอย่างสมบูรณ์

ในการเขียนอักษรตัวแปรเป็น ‘ทางเลือกของการแสดงออก’

ในโลกของการเขียน อักษรตัวแปรไม่ใช่แค่ความแตกต่างของรูป

• การไหลของเส้น
• ความสัมพันธ์กับพื้นที่ว่าง
• จังหวะโดยรวมของงาน

การเลือกใช้ตัวอักษรแต่ละแบบกลายเป็นการแสดงออก
แม้คำเดียวกัน การใช้ตัวแปรสามารถเปลี่ยนจังหวะและความรู้สึกของงาน
สรุปคือ อักษรตัวแปรเป็น ‘คำศัพท์’ ของการเขียน

วัฒนธรรมการพิมพ์ทำให้อักษรตัวแปรกลายเป็น ‘ปัญหา’

อักษรตัวแปรกลายเป็นปัญหาหลังการแพร่หลายของตัวพิมพ์ การพิมพ์ และการศึกษาแบบสมัยใหม่

• หนังสือต้องการความเป็นมาตรฐาน
• การค้นหาและพิมพ์ไม่สะดวก
• ความสอดคล้องกับกฎหมาย

ด้วยเหตุนี้ อักษรตัวแปรจึงถูกมองว่าควรลดจำนวน
แต่เป็นเพราะเทคนิคและระบบ ไม่ใช่การตัดสินค่าทางวัฒนธรรม

อักษรตัวแปรเป็น ‘เครื่องบันทึกความทรงจำทางวัฒนธรรม’

อักษรตัวแปรสะท้อนยุค สถานที่ และนิสัยของผู้เขียน

• ความแตกต่างเล็กน้อยในตัวอย่างเก่า
• การเลือกตัวอักษรที่เก็บไว้ในแบบฟอร์มตัวอย่าง
• ความแตกต่างระหว่างจารึกบนหินและหมึก

ทั้งหมดนี้เป็นร่องรอยของวัฒนธรรม
การลบอักษรตัวแปรช่วยให้เกิดประสิทธิภาพ แต่ก็เป็นการตัดชั้นความทรงจำทางประวัติศาสตร์

สรุป: อักษรตัวแปรไม่ใช่ ‘ความล้มเหลว’ แต่เป็น ‘ความยืดหยุ่น’

อักษรตัวแปรไม่ใช่

• ผลผลิตของความสับสนที่ไม่จัดการ
  แต่ได้รับการสนับสนุนจาก
• วัฒนธรรมที่สามารถยอมรับความหลากหลาย

การไม่รีบร้อนให้เป็นมาตรฐาน ตัวอักษรกลายเป็นการแสดงออก และการเขียนกลายเป็นศิลปะ
อักษรตัวแปรเป็นหลักฐานของวัฒนธรรมที่รักทั้งความหมายและรูปร่าง

บทส่งท้าย: การกลับมามอง ‘การอ่าน’ อักษรตัวแปร

ปัจจุบันอักษรตัวแปรห่างไกลจากการใช้งานจริง

แต่เมื่อดูผ่านงานเขียน เราสามารถอ่านตัวอักษรไม่ใช่แค่ ‘ข้อมูล’ แต่เป็น ‘วัฒนธรรม’

อักษรตัวแปรไม่ใช่ความล้มเหลว
มันเป็นจุดสมบูรณ์ที่สงบของวัฒนธรรมตัวอักษร